Агроиндустриядағы бак қоспалары. Препараттарды қолдану және үйлесімділігі туралы пайдалы кеңестер.
Бак қоспалары деген не, қайда қолданылады
Бак қоспасы - зиянкестерден (соның ішінде арамшөптерден) және аурулардан қорғауға арналған бірнеше әсер етуші заттың үйлесімі. Мұндай «коктейльде» бір-бірінің әсерін күшейтетін 2-3 және одан да көп улы химикат болуы мүмкін. Ал оларды көп мөлшердегі суға араластыру қажет болғандықтан, көлемі үлкен ыдыстарда, яғни бактарда араластырған ыңғайлы. «Бак қоспасы» атауы осыдан шыққан.
Құрастыру ерекшеліктері
Ерітінді дайындағанда белсенді және қосалқы компоненттерді дұрыс таңдау қажет. Улы химикаттар өңдеуден кейін топыраққа ағып кетпей, жапырақтарда ұсталып тұруы үшін жабысқақтықты қамтамасыз ететін зат қосу керек.
Көптеген фунгицидтерді сілтілі ерітінділермен араластыруға болмайды, мұндайда бейтарап реакциялы ерітінділерді қосқан жөн.
Сілтілерге химиялық элементтердің периодтық жүйесінің IA және IIA топшаларындағы металдардың (кальцийден бастап) гидроксидтері жатады, мысалы NaOH (күйдіргіш натрий), KOH (күйдіргіш калий), Ba(OH)2 (күйдіргіш барий). Ерекшелік ретінде сілтілерге суда жақсы еритін және күшті негіз болып табылатын бір валентті таллий гидроксиді TlOH жатады. «Күйдіргіш сілтілер» - литий LiOH, натрий NaOH, калий КОН, рубидий RbOH және цезий CsOH гидроксидтерінің қарапайым атауы.
Бейтараптану реакциясы (лат. neuter - ол да емес, бұл да емес) - қышқыл мен негіздің бір-бірімен әрекеттесіп, тұз және әлсіз диссоциацияланатын зат (су) түзетін реакциясы.
Препаратты дайындау кезінде мына ұсынымдар ескеріледі:
Бак қоспасын эмальданған немесе пластик ыдыста дайындаған дұрыс, ешқашан темір немесе мырыштанған бөшкелерде емес. Өсімдікті аурулар мен зиянкестерден қорғау үшін міндетті түрде инсектицид пен фунгицид қосу керек.
Өңдеу мерзімдерін, құрамдас компоненттерді бакқа қосу кезектілігін ескеру.
Мерзімі өткен препараттарды қолданбау, олардың үйлесімділігін білу, тәжірибе жасамау.
Бүрку кезінде ұсақ тозаңдатуды пайдалану.
Ең тиімді құрам - екі пестицид пен өсу стимуляторынан тұратын құрам. Бак қоспасын дайындағанда мына препараттарды араластыруға болады:
химикаттар мен өсу стимуляторлары;
фунгицидтер мен инсектицидтер;
улы химикаттар мен тыңайтқыштар.
Егер қоспа құрамында тек инсектицидтер немесе фунгицидтер болса, жарты мөлшер алынады. Құрамында мыс бар қосылыстарды қосқанда абай болу керек, өйткені мөлшерден асыру өсімдіктерді күйдіруі мүмкін.
Үйлесімділік ережелері
Барлық химикаттар бір-бірімен үйлесе бермейді. Егер сәйкес келмейтінін таңдасаңыз, ол әсер бермейді немесе зиян келтіреді. Қолдану жөніндегі нұсқаулықта препараттарды басқалармен араластыруға бола ма, көрсетіледі. Егер үйлесімділігі белгісіз болса, сынама жасаған жөн. Құралдарды (пропорцияларды ескере отырып сұйылтып) шыны банкада араластыру қажет. Оны жауып, жақсылап араластырып, 30 минутқа қалдыру керек.
Егер препараттар үйлеспесе, мынадай белгілерді көруге болады:
түбіне тұнба түсуі;
қауыздардың түзілуі;
сұйықтықтың қабаттарға бөлінуі;
көбіктің көп болуы.
Қоспа пайдалануға жарамсыз!
Мүлде үйлеспейтін тіркестер бар. Олар:
сілтілі және қышқыл ерітінділер;
күкірт немесе бор препараттары майлы құралдармен;
фосфорорганикалық қосылыстар және сілтілі немесе құрамында мыс бар құрамалар (Хом, мыс хлорокисі, бордо сұйықтығы)
кальций темірмен, фосформен, күкіртпен немесе магниймен;
калий әкпен, бормен және доломит ұнымен;
гуматтар, Силиплант, Фитолавин, Фармайод фунгицидтермен және инсектицидтермен;
пестицидтер және биологиялық препараттар немесе құрамында тірі микроорганизмдер бар құралдар;
бор әкпен;
бірнеше өсу реттегіші, өйткені кері әсер пайда болады;
улы химикаттар және құрамында мырыш, магний, бор, темір бар тыңайтқыштар.
Сондай-ақ мынадай тиімді үйлесімдер де бар:
Фитоверм, Топсин-М;
Топаз, Актара, Циркон (тиісінше фунгицид, инсектицид және өсу стимуляторы);
Ридомил Голд, Тиовит Джет және Альбит;
Биостат, Гумат, Акварин-Супер;
Альбит, Ордан;
Скор + Топаз, Хорус, Фитолавин;
Фитоверм, Топсин-М.
Биопрепараттарды пайдаланудың артықшылықтары мен кемшіліктері
Бак қоспаларын бағбандар өсімдіктерді қорғау үшін кеңінен пайдаланады. Өйткені олардың мынадай артықшылықтары бар:
дақылдарды ұзақ уақытқа қорғайды;
өсімдіктердің профилактикасын (емдеуін) және үстеп қоректендіруін біріктіруге мүмкіндік береді;
уақыт пен қаражатты үнемдейді;
әсер ету ауқымы кеңейтілген;
улы химикаттарды жеке-жеке қолданудан болатын жағымсыз салдарды азайтады;
топырақты тығыздамайды және оның құрылымын өзгертпейді;
қоршаған ортаны ластамайды.
Бак қоспаларының кемшіліктеріне оларды белгілі бір нұсқаулық бойынша нақты және дұрыс арақатынаста араластыру қажеттігін жатқызуға болады. Әйтпесе «коктейльдер» өсімдіктер үшін улы болады. Сондай-ақ олардың тиімділігі көбіне ауа райы жағдайларына, температураға және судың жұмсақтығына байланысты.
Жиі кездесетін қателер
Бак қоспаларымен жұмыс істегенде тәжірибесіз бағбандар мынадай қателер жібереді:
Ерітіндіні «болашаққа» дайындау. Бак қоспасын тек оны қолданатын күні ғана дайындау керек. Уақыт өте оның тиімділігі төмендеп, уыттылығы артады. Сол себепті пайдаланылмаған ерітінділерді біраз уақыттан кейін егісті өңдеу үшін қалдыруға болмайды.
Үйлеспейтін компоненттерден қоспа дайындау. Қандай да бір заттарды араластырмас бұрын олардың нұсқаулығын оқу маңызды. Одан улы химикаттардың немесе тыңайтқыштардың үйлесімділігі туралы білуге болады.
Өзен немесе жаңбыр суын пайдалану. Онда препараттармен әрекеттесуі мүмкін қоспалар мен бактериялар болуы мүмкін.
Қоспаларды өсімдіктердің даму фазасына сәйкес келмейтін кезде пайдалану. Олардың кейбірін тек дақылдардың вегетациясы басталғанға дейін, басқаларын кейін қолдануға болады. Егер оларды сәйкес келмейтін уақытта қолдансаңыз, өсімдіктерге және болашақ өнімге зиян келтіруге болады.
Қорытынды: бак қоспалары өз өнімін аурулар мен зиянкестерден қорғау қажет егіншілер үшін тамаша таңдау болады. Мұндай «коктейльдер» тиімдірек және өңдеулерге кететін уақыт пен ақшаны үнемдеуге мүмкіндік береді. Бірақ бак қоспаларын дұрыс құрастырып, қолдануды үйрену маңызды. Әйтпесе олар қорғаудың орнына өсімдіктерге зиян келтіреді.
