Күздік пияз өсіруге арналған бизнес-жоба: топырақты дайындаудан бастап өнім жинауға дейін.
Күздік пиязды өсіру процесі жаздық пияздан түбегейлі ерекшеленеді. Әдетте ерте көктемде күзгі өнім қоры таусылуға жақын болады, сондықтан жас және күздік пияздың шығуы фермерді ең алдымен тиімді бағасымен қызықтырады. Сонымен қатар агротехникалық жұмыстардың белгілі бір бөлігі күзде жүргізіледі, тиісінше көктемде басқа дақылға көбірек көңіл бөлуге болады. Бұл мақала күздік пиязды өсіру жөніндегі нұсқаулық түрінде ұсынылған.
Өсіру жағдайлары
Күздік пияздың жаздық пияздан басты айырмашылығы - қысқы температура мен үсікке төзімділігі. Өніп шыққан өскіндер -15 градусқа дейінгі температураға төтеп бере алады, ал егер жерді қар жапса, дақыл одан да төзімді болады. Күздік пияздың артықшылығы - үсік түскенге дейін ерте тамыр алуы, бұл тіпті жаңбыр болмаған жағдайда да мол өнім алуға мүмкіндік береді. Пиязды құмды топырақта өсіру ұсынылады, бірақ учаскеде су жиналуына жол беруге болмайды. Пиязды ауыр, тығыздалатын және қышқыл топырақтарға отырғызуға болмайды. Өсіру үшін ең жақсы алғы дақыл - картоп, сәбіз, қияр мен қызанақ, қырыққабат және дәнді дақылдар. Бір жыл бұрын пияз немесе сарымсақ отырғызылған алқаптарға отырғызуға жол бермеңіз.
Топырақты қалай дайындау керек
Күзгі өнімді жинағаннан кейін топырақты бұрышпен екі із етіп 28-35 см тереңдікке дискілеу қажет болады. Сондай-ақ ірі кесектер пайда болмауы үшін топырақты фрезерлеу қажет. Тікелей себер алдында 5 см тереңдікке культивациялап, кейін тығыздау ұсынылады.
Себу процесі
Күздік пиязды жергіліктің климаттық жағдайларына қарай 15 тамыздан 15 қыркүйекке дейінгі кезеңде себу қажет. Алайда тым ерте себу гүл сабақтарының шамадан тыс түзілуіне әкеледі, ал егер себуді кешіктірсеңіз, өсімдіктер нығайып үлгермей, тиісінше қысқы аязды көтере алмайды. Қыста дақылдың сыртқы жапырақтары түсіп, ортасы тірі қалады, оның қалпына келуі наурыз-сәуірде басталады. Пісу мерзімі 200-ден 280 күнге дейін ауытқиды.
Біркелкі себу үшін тұқымның отырғызу жиілігі мен тереңдігін реттеу мақсатында дәлдікпен себетін сепкіштерді пайдалану ұсынылады. 1 га-ға орташа оңтайлы себу нормасы 0,9-1,5 млн өсімдік. Себу кезінде мына отырғызу сызбасын пайдалану ұсынылады: 7+20+7+20+7+20+7+72 (160 см), 5+20+5+20+5+20+5+60 (140 см). Жиі себу пісу мерзімін ұзартады, ал сирек себу өнім тоннажының азаюына әкеледі.
Тұқымды отырғызудың ұсынылатын тереңдігі 2,5-3 см. Тереңдету тұқымның буланып шіруіне әкелуі мүмкін, ал тереңдікті 1,5 см-ге дейін азайтқанда тұқымның кеуіп кету қаупі артады. Өну мерзімі 2-3 апта.
Қалай суару керек
Суару үшін ең жақсы шешім - тамшылатып суару жүйесін пайдалану. Пияздың тамырлары топырақтың жоғарғы бөлігінде орналасқан, сондықтан олар кеуіп кетуі мүмкін. Сондай-ақ тамшылатып суару жүйесінің көмегімен тамырларға қажетті тыңайтқыштар мен пестицидтер жеткізіледі.
Бірінші суару тұқым себілгеннен кейін бірден жүргізіледі, өйткені ылғалдың жетіспеуі өскіндердің нашар шығуына әкелуі мүмкін. Себуден кейін күн сайын суару қажет, ал егер күз ыстық болса - күніне бірнеше рет суару керек. Екі нағыз жапырақ өсіп шыққаннан кейін суаруды 2-4 күнде бір ретке дейін азайту керек.
Көктемнен бастап 15-20 см тереңдікте топырақтың кеуіп кетуіне жол беруге болмайды. Сонымен қатар пиязбас жеміс қалыптасқан кезде үстеме қоректі қажет етеді. Бұл сатыда жеткіліксіз суару өнімнің азаюына әкеледі. Осы кезеңнен кейін суару 2-3 күнде бір ретке дейін азаяды. Суаруды өнім жинаудан 10 күн бұрын тоқтату қажет.
Пиязды қысқы үсіктен қалай қорғау керек
Жас өскіндер үсікті жеңілірек көтеруі үшін 1 шаршы метрге 30 г тығыздықтағы ақ агроталшықты пайдалану ұсынылады. Жапқыштарды алғашқы үсік алдында төсейді. Агроталшықпен ертерек жабу көкөніс дақылының төзімділігін төмендетеді.
Қыста және көктемде қалай күту керек
Суық түсіп, агроталшықпен жабылғанға дейін пияз 3-тен 5 қауырсынға дейін қалыптастырып үлгеруі тиіс. Мойнының жуандығы кемінде 5-8 мм болуы керек. Шамадан тыс өсу тұқымдықтардың қалыптасуына әкелуі мүмкін. Қыс айларында пияз тыныштық күйінде болады және қатты аязға әсер етпейді.
Алғашқы суару мен үстеп қоректендіруді наурызда енгізу керек. Агроталшықты көктемгі соңғы үсіктен кейін бірден, шамамен сәуірдің бірінші жартысында алу ұсынылады. Содан кейін топырақты оттегімен және сумен бірге түсетін тыңайтқыштармен қанықтыру үшін қатараралық культивация жүргізеді.
Күзде және көктемде қандай тыңайтқыштар енгізу керек
Күзде тамыр жүйесінің дамуы үшін фосфор және калий тыңайтқыштарын енгізеді. Сондай-ақ мұндай кешен қысқы суықты көтеруге мүмкіндік береді. Ұсынылатын тыңайтқыштар - Кристалон 13:40:13, калий сульфаты немесе калий нитраты. Азот тыңайтқыштарын абайлап, несепнәрді пайдаланып 1 га-ға 30-50 кг есебімен мөлшерін сақтап енгізу керек. Қыс суығына төзімділікті арттыруға кальций, магний және күкірт түріндегі хелатты тыңайтқыштар көмектеседі.
Көктемгі кезеңде үстеп қоректендіру наурыздың соңында, орташа тәуліктік температура 5 градус жылы болғанда басталуы тиіс. Тыңайтқыштар кезең-кезеңімен енгізіледі:
Бастапқы кезеңде 50 кг-нан аспайтын фосфор тыңайтқыштары;
150 кг Еврохим 20:20:20;
100 кг Еврохим 12:8:31
Сондай-ақ вегетация кезеңінде Иван Овсинский фульвогуматы биоүстеме қорегін енгізіңіз, ол өсімдіктерге енгізілетін тыңайтқыштарды тезірек сіңіруге көмектеседі. Маусымда күздік пиязға ыстық кезеңде өсімдіктің өсуін ынталандыру үшін аминқышқылдарын тікелей жапырақ бойынша енгізу қажет болады. Жапырақ арқылы үстеп қоректендіруді желсіз ауа райында кешкі сағаттарда жүргізу ұсынылады.
Назар аударыңыз: тыңайтқыштардың нақты мөлшерін агроном агрохимиялық зертханадағы топырақ талдауын зерттегеннен кейін есептейді.
Аурулармен күрес
Фунгицидтер пияздың қалыптасуына, соның ішінде қыстап шығуына оң әсер етеді. Күздік пиязды өсіргенде фермерлердің ең үлкен мәселесі - пероноспороз, альтернариоз, фузариоз және ақ ұнтақ. Қолдануға ұсынылатын препараттар және мөлшерлеу нормалары: Квадрис 250 SC (0,6 л/га), Ридомил Голд МЦ (2,5 кг/га), Акробат МЦ (3 кг/га). Фузариоздық солуға жол бермеу үшін тамшылатып суару жүйесі арқылы 1 га-ға 2 кг мөлшерінде фундазол енгізу қажет.
Өнім жинау
Күздік пияздың пісуін анықтау үшін қабыршағына назар аудару керек - ол қатайып, сортқа тән түске ене бастайды. Сонымен бірге жапырағы сола бастайды, ал мойны жіңішкереді. Өнім жинаудан бір күн бұрын дақыл күнге кебуі үшін оны қопарып қою керек. Өнім жинағаннан кейін күздік пиязды кептіру үшін тағы екі күн қажет.
