Сәбіз дәмдік қасиеттері мен құнарлылығының арқасында өте құнды көкөніс. Сәбізді 4000 жылдан астам уақыт тамаққа пайдаланып келеді. Бұл көкөніс емдік қасиеттері үшін жоғары бағаланады. Сәбіз көру бұзылыстарын, бронхитті, қан айналымы ауруларын емдеуге, иммунитетті көтеруге, ішек пен теріге сауықтыру әсерін тигізуге көмектеседі.

Сәбіз дәмдік қасиеттері мен қоректілігінің арқасында өте құнды көкөніс болып табылады. Сәбізді 4000 жылдан астам уақыт бойы тамаққа пайдаланып келеді. Бұл көкөніс емдік қасиеттері үшін жоғары бағаланады. Сәбіз көру бұзылыстарын, бронхитті, қан айналымы ауруларын емдеуге, иммунитетті көтеруге, ішекке, теріге сауықтыру әсерін тигізуге қабілетті.

Сәбізге ең қолайлы топырақтар - қабыршақ түзуге бейім емес құмдақ, саздақ және шымтезекті топырақтар.
Топырақты қопсыту өсімдіктердің жақсы өсуіне және тамыржемістердің қалыптасуына ықпал етеді, сонымен қатар оларды жинау жеңілдейді. Сәбіз - басқа көкөніс дақылдары үшін жақсы алғы дақыл. Көкөніс ауыспалы егісінде сәбіз ерте қырыққабат пен картоп, сондай-ақ кәді үшін ең жақсы алғы дақыл. Ал сәбіз үшін жақсы алғы дақылдар - орташа пісетін қырыққабат, қызанақ, қияр, пияз, яғни учаскені күзден себуге дайындау үшін оны ерте босататын дақылдар.

Сәбіз отырғызу үшін топырақты дайындау. Егіс астындағы топырақ мұқият өңделіп, алқаптың беті тегістелген болуы тиіс.
Көктемгі өңдеу. Көктемгі кезеңде топырақты өңдеу себу мерзімдеріне байланысты. Ерте мерзімде сепкенде:

- бір-екі із етіп ерте көктемгі тырмалау. Топырақты одан әрі өңдеу алқаптың арамшөптену дәрежесіне және топырақтың тығыздалуына байланысты;
- егер топырақ күзден толық дайындалған және арамшөпсіз болса, бір рет тырмалаумен шектеледі;
- арамшөп қатты басқанда және көктем суық болғанда тұқым себу тереңдігіне себу алдындағы культивация жүргізеді;
Сәбізді тыңайту. Сәбіз органикалық тыңайтқыштардың жоғары мөлшеріне өте сезімтал. Тікелей сәбізге жаңа көң енгізуге болмайды, өйткені жапырағы қатты өсіп кетеді, тамыржемістері бұтақтанады, дәмі нашарлайды, егістерді сәбіз шыбыны зақымдайды.

Себу. Себу мерзімдері сортқа және өндіріс мақсаттарына байланысты. Уақыты бойынша сәбіз себудің үш түрін ажыратады: қыс алдындағы, көктемгі және жазғы. Қыс алдындағы себуді жерді толық қататын аяз басталудан 10-20 күн бұрын жүргізеді. Ерте көктемгі егістер сәбізді жазда ерте байламдық тауар ретінде пайдалану мақсатында жүргізіледі. Топырақтағы ылғал қорын пайдалануға тырысып, дала жұмыстарын жүргізуге болатын бойда себеді. Күзгі және қысқы пайдалануға арналған себудің ең көп тараған мерзімі - мамырдың бірінші жартысы, 25 мамырға дейін. Себуден кейін топырақтың кеуіп кетуіне жол бермеу өте маңызды, әсіресе жібітілген немесе барботаждалған тұқымдармен сепкенде - кепкен топырақта тұқымның өнуі өскіндердің өліміне әкеледі.
Егістерді күту. Вегетация кезінде
сәбізді күту қатараралықтарды уақтылы әрі сапалы өңдеуден, арамшөптермен, аурулармен және зиянкестермен күрестен, сондай-ақ суарудан тұрады. Сәбіз егістеріндегі арамшөптерді жою үшін гербицидтер (топырақ гербицидтері) қолданылады.
Сәбізді суару техникасы. Сәбіз салыстырмалы түрде құрғақшылыққа төзімді дақыл, бірақ оңтүстікте, тұрақсыз ылғалдану аймағында жоғары әрі тұрақты өнімді тек суару арқылы алуға болады.
Сумен оңтайлы қамтамасыз етілгенде сәбіздің су тұтынуы гектарына 4000-5500 м3 құрайды. Суару маусымының басталуы ауа райы жағдайларына байланысты, көбіне суару сәуірдің соңы - мамырдың басынан басталып, тамыржемістердің жарылып кетпеуі және механикаландырылған жинау жағдайларын жақсарту үшін жинаудан 2-3 апта бұрын аяқталады. Тамшылатып суаруда суару өсімдіктің даму фазасына сәйкес тұрақты жүргізіледі.
Аурулардан және зиянкестерден қорғау. Сәбіз, әсіресе оның шырынды тамыржемісі, аурулар үшін де, зиянкестер үшін де өте қолайлы нысан. Ол өсіру кезінде де, сақтау кезінде де ауырады.

Сәбіз шыбыны. Ұзындығы 3-5 мм шыбын. Мұртшалары мен аяқтары сары. Дернәсілінің ұзындығы 6-7 мм, ашық сары, жылтыр. Сәуірдің соңы - мамырдың басында шыбынның көктемгі ұрпағының ұшуы басталады. Мамырдың соңында жұмыртқалардан дернәсілдер шығып, жас өсімдіктердің тамырларына еніп, оларды кеміреді. Екінші ұрпақ тамызда шығып, біріншісі сияқты сәбіз егістеріне зиян келтіреді.

Альтернариоз. Өсімдіктер альтернариозбен вегетацияның екінші жартысында зақымданады. Аурудың дамуына жылы, ылғалды ауа райы ықпал етеді. Сақтау кезінде саңырауқұлақ тамыржемістердің құрғақ шірігін тудырады - бетінің әр жерінде қара немесе сұрғылт, сәл батыңқы құрғақ дақтар түзіледі.

Сұр шірік. Ауру сақтау кезінде тамыржемістерде барлық жерде кездеседі. Дымқыл салқын ауа райында сұр шірік тамыржемістердің әр түрлі бөліктерін және өсімдіктің барлық жер үсті бөліктерін зақымдайды. Ауру әсіресе тамыржемістер жақсы пісіп үлгермейтін салқын ылғалды жаздан немесе күзден кейінгі жылдары зиянды болып келеді. Сұр шірік ауру учаскелерді жабатын сұр түкті өңез түрінде білінеді.

Сәбізді жинау және сақтау. Көбінесе сәбізді қолмен жинайды. Байламдық сәбіз Сәбізді өсіру және сақтау процесі, фото 1жапырағымен бірге жиналып, байламдарға байланады. Кеш пісетін сәбіз жартылай механикаландырылған тәсілмен жиналады - скобаның көмегімен қопарылып, содан кейін қолмен жиналады. Сәбіз тамыржемістерін көкөніс қоймалары мен жертөлелерде үйіп, қатарлап, пирамида етіп, жәшіктерде және полиэтилен қаптарда, сондай-ақ шұңқырлар мен траншеяларда сақтайды. Бұл ретте температураны 1-2 Цельсий градусы шегінде және салыстырмалы ылғалдылықты 90-95% деңгейінде ұстайды.

Егер сәбіз көкөніс қоймасында сақталса, ол жиі үстінен су тиіп, шіриді. Сондықтан көкөніс қоймаларын жүйелі түрде желдетіп отыру немесе тамыржемістерді қап матасымен, төсеніштермен жабу керек. Сәбізді жәшіктерде сақтау үшін түбіне ылғалды құм (2-3 см) себеді, оның үстіне тамыржемістерді бірнеше қабат етіп салып, арасына құм себеді. Сәбіз 20-25 кг полиэтилен қаптарда жақсы сақталады.

Қаптарды байламайды, сонда оларда көмірқышқыл газы жиналмайды және ауаның салыстырмалы ылғалдылығы артпайды. Сәбізді тар (1,5 м-ге дейін) аласа үйінділерде (жер бетінде немесе тайыз ұзын шұңқырда қатарланып үйілген және қандай да бір жылу- және гидрооқшаулағыш материалдармен жабылған көкөніс үйінділері) сақтауға болады, бірақ сақтаудың бұл тәсілі ауа райы жағдайларына байланысты.

Сәбізді үйінділерде сақтау. Канадалық фермерлердің тәжірибесі сәбізді жемістерін зақымдамай, биіктігі 4,9 метрге дейінгі үйінділерде сақтауға болатынын көрсетті.

Сәбізді үйінділерде сақтаудың артықшылықтары:

- тиегіштің, транспортердің немесе су ағынының көмегімен оңай толтырылады немесе босатылады.

- желдету тиімдірек, өйткені ауа үйіндінің астымен қозғалып, әр тамыржемістің айналасында біркелкі ағын жасайды.

- ауа ағынына су «бүрку» арқылы оңай ылғалдандырылады.

- салқындату шебі бір бағытта қозғалады.

Жақсы желдетуді қамтамасыз ету үшін жемістерде жапырақ қалдықтары немесе қоқыс болмауы тиіс. Қойманың сыртқы қабырғалары үйіндінің бүйірлік қысымына төтеп беру үшін берік болуы керек.